W badaniu opublikowanym w The Lancet Healthy Longevity oceniano wpływ terapii poznawczo-behawioralnej bezsenności (CBT-I), w porównaniu z psychoedukacją dotyczącą snu, na przebieg biologicznego starzenia u osób po 60. roku życia.
W analizie wzięły udział 92 osoby z bezsennością, w średnim wieku około 69 lat. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do 8-tygodniowej terapii poznawczo-behawioralnej bezsenności (CBT-I) albo do psychoedukacji dotyczącej snu.
Po około 2 latach obserwacji stwierdzono:
🔹 u około 1/3 osób po CBT-I uzyskano pełną remisję bezsenności, podczas gdy po samej psychoedukacji tylko u około 1 na 8 osób;
🔹 u osób po CBT-I zaobserwowano wolniejsze tempo biologicznego starzenia. Oceniano je na podstawie zmian w metylacji DNA we krwi, które pozwalają oszacować, jak szybko starzeje się organizm.
Jak rozumieć te wyniki?
Badanie dotyczyło osób starszych, które mogą być bardziej podatne na biologiczne skutki bezsenności niż osoby młodsze. Oceniano wpływ leczenia bezsenności na wiek biologiczny i tempo starzenia za pomocą epigenetycznych markerów opartych na metylacji DNA.
W jaki sposób bezsenność może przyspieszać biologiczne starzenie organizmu?
Mechanizm nie jest jeszcze w pełni poznany. Autorzy badania wskazują m.in. na przewlekłą aktywację układu katecholaminergicznego i systemów odpowiedzi na stres. Może ona sprzyjać stanowi zapalnemu, zwiększonej mobilizacji energii, wzrostowi stężenia glukozy oraz nasileniu metabolizmu mitochondrialnego, a w konsekwencji prowadzić do stresu i uszkodzeń komórkowych.
Przewlekła bezsenność może więc przyspieszać procesy starzenia poprzez utrzymującą się reakcję stresową, stan zapalny i skumulowany stres komórkowy.
Wskaźnik DunedinPACE, wykorzystany w badaniu do oceny tempa starzenia, może być szczególnie czuły na takie zmiany. Został opracowany tak, aby odzwierciedlać tempo zmian zachodzących w różnych układach organizmu, m.in. związanych ze stanem zapalnym i gospodarką glukozową.
W badaniu wykazano, że osoby starsze przydzielone do CBT-I miały wolniejsze tempo biologicznego starzenia oceniane wskaźnikiem DunedinPACE. Natomiast w grupie psychoedukacji tempo biologicznego starzenia w czasie istotnie wzrosło.
Co szczególnie ciekawe, największe przyspieszenie starzenia obserwowano u osób z grupy psychoedukacji, u których bezsenność nie ustąpiła. Bardziej korzystny przebieg procesu starzenia obserwowano natomiast u osób leczonych CBT-I oraz u tych uczestników grupy psychoedukacji, u których doszło do remisji bezsenności.
Wyniki te pokazują, że skuteczne leczenie bezsenności może przynosić korzyści wykraczające poza samą poprawę snu. Osoby z bezsennością często martwią się o jej wpływ na zdrowie i proces starzenia. Tymczasem CBT-I jest konkretnym, skutecznym narzędziem, które nie tylko pomaga poprawić sen, ale może także wspierać zdrowe starzenie się organizmu.
Autorzy badania uważają, że leczenie bezsenności u osób starszych może stanowić jedną ze strategii spowalniania biologicznego starzenia w tej szczególnie wrażliwej populacji. Jednocześnie podkreślają, że wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach obejmujących również młodsze i bardziej zróżnicowane grupy pacjentów.
Źródło: https://www.thelancet.com/journals/lanhl/article/PIIS2666-7568(26)00045-0/fulltext